2000 - 2017

2000-ci ildə İçərişəhərin UNESKO-nun Dünya Mədəni İrsi Siyahısına daxil edilməsi böyük tarixi hadisə idi. Bu status İçərişəhərin beynəlxalq əhəmiyyətini təsdiqlədi. Bundan sonra abidələrin qorunması dünya standartlarına uyğun həyata keçirilməli oldu. UNESKO ilə əməkdaşlıq çərçivəsində müəyyən tövsiyələr verildi və uzunmüddətli strategiya hazırlandı.

2002-ci ildə Azərbaycanın Abidələrin Bərpası və Tədqiqi Beynəlxalq Mərkəzinə üzv seçilməsi ölkənin bu sahədəki beynəlxalq əlaqələrini gücləndirdi. Bu, İçərişəhərdə aparılan bərpa işlərinə də müsbət təsir göstərdi. Xarici mütəxəssislərlə əməkdaşlıq imkanları genişləndi. Yeni metodologiyalar və texniki standartlar tətbiq olunmağa başladı. Bu proses kompleksin daha peşəkar şəkildə qorunmasına şərait yaratdı.

2003-cü ildə Dünya İrsi Komitəsi İçərişəhəri təhlükə altında olan abidələr siyahısına daxil etdi. Bu qərar kompleksin vəziyyətinin kritik olduğunu göstərirdi. 25 noyabr 2000-ci ildə baş verən güclü zəlzələ İçərişəhərə ciddi ziyan vurmuşdu. Bir çox tarixi tikililərin divarlarında çatlar yaranmış və bəzi strukturların dayanıqlığı zəifləmişdi. Bu, bərpa işlərinin daha da sürətləndirilməsini zəruri etdi.

17 fevral 2003-cü ildə Heydər Əliyev tərəfindən imzalanmış sərəncam İçərişəhərin xilas prosesində mühüm rol oynadı. Sərəncam kompleksin texniki vəziyyətinin təcili bərpasını nəzərdə tuturdu. İnfrastrukturun və memarlıq elementlərinin qorunması üçün əlavə vəsait ayrıldı. Mütəxəssislər tərəfindən geniş monitorinq və inventarizasiya işləri həyata keçirildi. Bu sənəd İçərişəhərin təhlükə siyahısından çıxmasına aparan yolun başlanğıcı oldu.

10 fevral 2005-ci ildə Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə “İçərişəhər” Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi yaradıldı. Bu idarə kompleksin idarə edilməsində vahid struktur formalaşdırdı. Mühafizə, bərpa, turizm və nəzarət funksiyaları mərkəzləşdirildi. Bu, fəaliyyətlərin daha peşəkar şəkildə həyata keçirilməsinə imkan yaratdı. İdarənin yaradılması idarəetmə modelində əsaslı keyfiyyət dəyişikliyi oldu.

18 avqust 2006-cı il sərəncamı tarix-memarlıq abidələrinin qorunması prosesini daha da gücləndirdi. Sənəd bərpa işlərində müasir yanaşmaların tətbiqini nəzərdə tuturdu. Eyni zamanda mühəndis infrastrukturu üzrə yenilənmə tədbirləri də müəyyən edildi. Bu sərəncam İçərişəhərin inkişafına əlavə dinamika verdi. Dövlət səviyyəsində dəstək genişləndirildi.

16 may 2007-ci ildə idarənin Əsasnaməsinin təsdiq olunması onun fəaliyyət mexanizmini rəsmi olaraq müəyyənləşdirdi. Əsasnamə İdarənin hüquqlarını, vəzifələrini və funksiyalarını dəqiq şəkildə tənzimlədi. Bu, kompleksin qorunması və idarə olunmasının hüquqi əsaslarını gücləndirdi. Strateji planlaşdırma və icra prosesləri daha səmərəli oldu. İdarə fəaliyyətini beynəlxalq standartlara uyğun qurmağa başladı.

22-30 iyun 2009-cu il tarixində YUNESKO-nun İspaniyanın Sevilya şəhərində keçirilən Ümumdünya İrs Komitəsinin konfransında yekdilliklə belə bir qərar qəbul olundu ki, İçərişəhərin qorunmasına və onun dəyərinin saxlanılmasına hər hansı bir təhlükə mövcud deyil.

Bu, bir neçə illik geniş bərpa işlərinin uğurla nəticələndiyini göstərirdi. YUNESKO İçərişəhərin vəziyyətini qənaətbəxş hesab etdi və onu təhlükəli siyahıdan çıxardı. Bu hadisə Azərbaycan üçün böyük uğur kimi qiymətləndirildi.

"İcra hakimiyyəti orqanı" hüquqi statusuna malik Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi əsasında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi" publik hüquqi şəxs yaradılıb.

Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin əsasında yaradılmış, "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq və "Qala" Dövlət Tarix-Etnoqrafiya qoruqlarının ərazisində yerləşən tarix və memarlıq abidələrinin elmi, tarixi və mədəni cəhətdən öyrənilməsinin, təbliğinin, məqsədyönlü istifadəsinin, qorunub saxlanmasının və inkişafının təmin edilməsi sahəsində fəaliyyətlə məşğul olan "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi Publik Hüquqi Şəxsinin Nizamnaməsi  Prezident Sərəncamı ilə təsdiq olunmuşdur.